Historia lateksu i jak to się robi dzisiaj.

Modele wykonywane z lateksu są stosunkowo młode, jeśli porównać je do innych materaców. Jednak chyba żaden inny materiał (może z wyjątkiem pianki visco) nie miał tak barwnej i niezwykłej historii. Dziż przyjrzymy się temu, w jaki sposób pozyskuje się naturalny kauczuk, a także prześledzimy jego historię.

Mleczko kauczukowe, znajdujące się właściwie w każdym modelu wykonanym z lateksu, to nic innego, jak sok drzewa Hevea. Ta substancja, która trochę przypomina mleko, ukryta jest pod korą i dla drzew spełnia rolę ochronną. Pierwotnie drzewa kauczukowe występowały w Ameryce Południowej, jednak z czasem zaczęto zakładać plantacje przeznaczone właśnie do zbiorów. Idealnym miejscem okazała się Azja południowo-wschodnia. Dziś najwięcej kauczuku pozyskuje się z plantacji w Tajlandii, Indonezji i Malezji – aż 90% całej światowej produkcji zlokalizowane jest w tym rejonie świata. Ponad połowa naturalnego lateksu wykorzystywana jest tylko przez Stany Zjednoczone.

zbior lateksuJAK TO WYGLĄDA NA PLANTACJI

Mimo, że syntetyczny kauczuk jest bardzo popularny, zapotrzebowanie na naturalny lateks nadal jet ogromne. Zwłaszcza dziś, kiedy coraz więcej osób zwraca się ku naturalnym materiałom i następuje odwrót od syntetycznych zamienników. Jednocześnie ceny kauczuku syntetycznego w przyszłości będą rosnąć, ponieważ zapotrzebowanie jest ogromne.

A jak wygląda uprawa kauczukowca Hevea ? Zanim można przystąpić do zbiorów, drzewa potrzebują około 6-7 lat, aby dojrzeć. Następnie umiejętnie się je nacina, a mleczko jest zbierane do specjalnych pojemników. Zebranie odpowiedniej ilości kauczuku z jednego umiejętnie wykonanego nacięcia drzewa zajmuje około 3 godzin. Nacina się drzewa do wieku około 30 lat, następnie należy je zastąpić nowymi roślinami. Czyste, nieprzetworzone mleczko kauczukowe zawiera około 60% wody i 40% czystego lateksu. Można w nim znaleźć także białka, żywicę oraz różnego rodzaju sterole roślinne. Niekiedy dodawane są także substancje, które spowalniają gęstnienie.

Na pierwszym etapie przeroby odparowywuje się wodę, aby uzyskać mniej więcej 60% stężenie czystego lateksu. I w takiej skoncentrowanej formie wędruje ono do fabryki. Tam poddawane jest czyszczeniu (przede wszystkim z białek, które mogą powodować uczulenia) oraz wulkanizacji. Od tego, w jakiej formie kauczuk trafia do producenta, zależy sposób jego przetworzenia. Czasami jest sprzedawany w formie płynnej. Często już na miejscu formuje się go w odpowiedniej wielkości bloki (takie, jak te, z których wykonywane są na przykład materace).

Zapotrzebowanie na naturalny lateks jest ogromne. Oczywiście nie wszystkie potrzeby mogą być zaspokojone, dlatego ten syntetyczny cały czas jest dopracowywany. Z czasem – co bardzo prawdopodobne – cena zarówno jednego, jak i drugiego materiału będzie wzrastać. Także dlatego, że dziś wiele przedmiotów nas otaczających jest wykonywana z jego użyciem.

Ne zawsze jednak tak było. Początkowo wykorzystywano jedynie naturalne mleczko, a różne sytuacje zmuszały przemysł do znajdowania nowych rozwiązań. Między innymi właśnie dlatego powstał kauczuk syntetyczny, który jest młodszym kuzynem naturalnego kauczuku. Zobaczcie, jaka jest historia lateksu.

pilka z lateksuHISTORIA LATEKSU:

  • 1735 – francuski podróżnik Charles Marie de la Condamine jako pierwszy zwrócił uwagę na piłeczki używane przez Indian Południowoamerykańskich do gry. Okazało się, że wykonują oni z tego samego materiału także podeszwy butów oraz butelki. Indianie nazywali wówczas drzewo, a którego pozyskiwali lateks CAHUCHU czyli „płaczącym drzewem”. Jak wykazują najnowsze badania, Aztekom czy Majom udawało się tworzyć gumę kauczukową o dużej wytrzymałości i różnych właściwościach, w zależności od tego, w jakim celu miała być używana. Indianie mieszali różne rośliny z kauczukiem, co można by nazwać pierwotnym procesem wulkanizacji;
  • 1770 – angielski chemik Joseph Priestly zupełnie przez przypadek odkrył, że lateksowa guma bardzo łatwo ściera ołówek z papieru – w ten sposób powstała pierwsza gumka do mazania;
  • 1800 – mniej więcej w tym czasie lateks był już wykorzystywany m.in. do wytwarzania wodoodpornych płaszczy i peleryn. Był jednak bardzo niestabilny: twardniał w niskich temperaturach, kruszył się, a w wysokiej temperaturze robił się bardzo klejący;
  • 1839 – nastąpił przełom, dzięki odkryciu Karola Goodyear’a (tak, tego samego, którego fabryka do dziś produkuje opony samochodowe). Goodyear przez przypadek wrzucił kawałek lateksu do pojemnika z chemikaliami i w ten sposób wynalazł proces wulkanizacji. Lateks poddany wulkanizacji zachowywał swoje właściwości bez względu na temperaturę, w której się znajdował. Jednocześnie zaczęto podejmować próby uprawy drzew kauczukowych na przemysłową skalę. Okazało się, że najwyższe plony uzyskiwano z drzew rosnących w wilgotnym i ciepłym klimacie Azji południowo-wschodniej. Królestwo Brytyjskie na masową skalę zaczęło uprawę drzewa kauczukowego na Sri Lance i w Malezji. Właściwie wszystkie rośliny, które można tam dzisiaj znaleźć, są potomkami roślin przywiezionych z Ameryki Południowej;
  • 1900 – rewolucja w przemyśle motoryzacyjnym sprawiła, że zaczęto intensywnie pracować na opracowaniem bardziej trwałego i wytrzymałego lateksu;
  • 1914 – w tym roku po raz pierwszy zbiory lateksu ze sztucznie zakładanych plantacji przekroczyły ilością te ze zbiorów „naturalnych”. Rozpoczęły się również badania nas wynalezieniem sztucznego kauczuku;
  • 1939 – niezwykle intensywnie nad jego wynalezieniem pracowali przede wszystkim Niemcy, których zapotrzebowanie na latek stale rosło. Udało im się wynaleźć dwa rodzaje lateksu o stosunkowo dobrych właściwościach: Buna S i Buna N.
  • 1942 – badania nas wynalezieniem sztucznego lateksu przyspieszyła …wojna. W 1942 roku Japończycy przejęli praktycznie wszystkie amerykańskie i brytyjskie plantacje drzew kauczukowych na Dalekim Wschodzie. W błyskawicznym tempie Amerykanom udało się opracować formułę syntetycznego lateksu.
  • 1963 – lateks zdobył w tym czasie niezwykła popularność, pojawiając się właściwie we wszystkich dziedzinach życia. Po raz pierwszy zaczęto go także wykorzystywać w materacach;
  • 1977 – czas, w którym zupełną nowością i jednocześnie hitem okazały się poduszki wykonywane właśnie z lateksu;
  • 1990 – okres największej popularności materaców wykonywanych z tego materiału. Kolejne lata przynosiły już tylko udoskonalenia, a jakość pianki tego typu jest poprawiana do dziś.

Źródła: Industrial Latex
National Geographic

Zostaw Komentarz